Katolickość szkoły katolickiej, czyli jak zachować swą szkolną tożsamość

W dniu dzisiejszym, 12 lutego, progi naszej szkoły nawiedził Pan Prof. dr hab. Aleksander Nalaskowski, wybitny specjalista w dziedzinie pedagogiki, pracownik naukowy Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, założyciel eksperymentalnego liceum „Szkoła Laboratorium”.

W ramach godzinnego wykładu pt. „Czy katolickość szkoły publicznej ma jeszcze sens”, Pan Profesor przedstawił zebranym na odnowionej auli szkolnej dyrekcji, kadrze pedagogicznej oraz przedstawicielom rodziców kilka koncepcji dotyczących wzorców wychowania. Szacowny prelegent wyszedł od pojęcia upodmiotowienia ludzkich zachowań, polegającego na podświadomym przyjmowaniu wzorców wpajanych nam w młodości, ilustrując je swym indywidualnym doświadczeniem dziedziczonej wiary.

Następnie omówione zostały poszczególne teorie pedagogiczne. U ich źródła przywołany został wybitny francuski myśliciel doby XVIII wieku – Jean Jacques Rousseau, filozof postulujący wychowanie oparte na kształtowaniu charakteru człowieka od wczesnej młodości poprzez kontakt z naturą zapewniający realizację potencjału osobowościowego. Kolejna z omawianych koncepcji wychowawczych, opracowana przez niemieckiego psychologa Johanna Friedricha Herbarta, to nauczanie wychowujące, kładące nacisk na ukształtowanie silnego oraz moralnego charakteru, który swe cele opiera na etyce, zaś realizuje je za sprawą narzędzi z zakresu psychologii. Ostatnim z przywołanych systemów wychowawczych był model, który opracował amerykański pedagog John Dewey. Jego „szkoła działania” kładzie nacisk na aktywność dziecka i wykonywaną pracę. Nabywanie wiedzy odbywa się niejako „przy okazji” na drodze pozyskiwanych doświadczeń i samodzielnej pracy dziecka.

Wątkom stricte naukowym, prezentującym ujęcie akademickie, towarzyszyły cenne uwagi odnoszące się do współczesnego trybu kreowania mechanizmów wychowania stosowanych w szkole. Pan Profesor stwierdził, że szkoła nie powinna nadmiernie absorbować rodziców poprzez usilne angażowanie ich w kształtowanie procedur i praktyk wychowawczych, gdyż to pedagodzy i kadra naukowa są specjalistami odpowiedzialnymi za ten odcinek kształtowania wzrostu młodego człowieka ku życiu społecznemu. Podkreślił również, że szkoła to „wspólne dzieło”, zatem poszczególni mentorzy nie powinni akcentować swojej podmiotowości poprzez niestandardowe działania, lecz skupiać się na współtworzeniu projektu drużynowego, co zapewni równomierne rozłożenie środków i metod, które pomogą w zgodnym tempie rozwijać ciekawość poznawczą młodych ludzi na różnych płaszczyznach przedmiotowych, tak, aby jedne wzorce nauczania nie były gorsze od innych w danej szkole.

W odniesieniu do aspektu zmagań zmierzających do zachowania charakteru szkoły katolickiej, nasz szanowny gość wyraził pogląd, iż aby zachować własną tożsamość, szkoła musi być ostrożna jeśli idzie o stosowanie pojęcia tolerancji na szeroką skalę. Uczulił zebranych, iż w obecnych czasach wiele grup nacisku próbuje manipulować tym pojęciem, aby na drodze różnorakich prowokacji podminowywać tradycyjne wartości tworzące zdrowy kręgosłup moralno-wychowawczy instytucji katolickich, które mają za zadanie wpajanie młodym ludziom wartości wpisanych w wyznaniowy charakter ich szkoły. Bez szacunku dla swej katolickości, szkoła katolicka nie zda egzaminu dojrzałości, poprzez zbytnią pobłażliwość, nie wpoi docelowych wartości w sposób wiarygodny. Wychowanie katolickie musi być realizowane w duchu dyscypliny oraz z poszanowaniem kanonicznych wartości wypływających z najlepszego zdaniem naszego gościa podręcznika pedagogiki, jakim jest Pismo Święte, zwłaszcza Nowy Testament.

Pan Profesor Nalaskowski swym ujmującym, pełnym żywiołowości oraz bogatym w figury retoryczne stylem, który nie raz wywołał u zebranych żywiołowe reakcje, z pewnością zasiał w każdym z zebranych ziarno refleksji. Refleksja ta zaowocuje z pewnością wnioskami dotyczącymi stopnia autonomii nauczycieli w zakresie ukierunkowania procesu edukacyjnego oraz wdrażania metod wychowawczych opartych na wspólnym mianowniku, jakim jest zespołowy sukces pedagogiczny całej wspólnoty szkolnej.

Jakub Kostrzewski