Długoszacy uczcili Światowy Dzień Mola

Od 1991 roku, z inicjatywy amerykańskiego nauczyciela z Wisconsin – Maurice’a Oehlera, obchodzony jest nieoficjalny Światowy Dzień Mola. Dzień ten jest okazją do wspomnienia i podkreślenia doniosłości odkrycia dokonanego w 1833 roku przez włoskiego chemika Amadeo Avogadro.

Z okazji Światowego Dnia Mola, już trzeci rok z rzędu, zrealizowałem autorski wykład online “Jak to z tym molem było?” przedstawiając w niecodzienny i jak najbardziej barwny sposób drogę Avogadra do odkrycia mola i niedające się opisać słowami jego konsekwencje. W zdalnej prezentacji uczestniczyło kilkunastu uczniów z różnych klas ze szkoły podstawowej i liceum.

W części teoretycznej wykładu przedstawiłem historyczny rys wydarzeń, które doprowadziły do odkrycia mola przez Amadeo Avogadro i jego wprowadzenia do światowej nauki przez Jeana Baptiste’a Perrina, które miało miejsce dopiero prawie sto lat później. Wspomniałem też nazwisko Maurice’a Oehlera, który w 1991 roku założył Fundację Narodowego Dnia Mola inaugurując jego nieoficjalne obchody na całym świecie. Najciekawszą jednak częścią wykładu były obliczenia z wykorzystaniem mola jako ogromnej jednostki liczności materii zarówno tej z mikroświata, jak i makroświata.

1 mol to w przybliżeniu 602 i jeszcze 21 zer sztuk. W chemii i fizyce mówimy o atomach i cząsteczkach, ale starałem się pokazać uczniom, że w molach możemy wyrażać także liczbę obiektów makroskopowych, zachowując oczywiście odpowiednią skalę i zdrowy rozsądek.

Z obliczeń wynika, że na Ziemi żyje obecnie bardzo niewielki ułamek mola ludzi. Nasza planeta natomiast istnieje dopiero milionową część mola sekund. Jej masa to jednak prawie 10 moli kilogramów.

Jak wielką jednostką jest mol najlepiej pokazuje pewien eksperyment praktyczny, który przeprowadziliśmy na wykładzie. Sprawdziliśmy, że jedna osoba jest w stanie narysować długopisem na kartce papieru maksymalnie sześć kropek na sekundę i postanowiliśmy obliczyć, ile czasu będzie wówczas potrzebować na narysowanie 1 mola kropek. Otrzymaliśmy wynik: 3 petalat, czyli trzy miliardy milionów lat. To nadal nie była dobra ilustracja mola.

W drugim zadaniu założyliśmy, że jedna osoba będzie robić kropki przez sto lat bez przerwy i sprawdziliśmy, ile musi robić kropek na sekundę, aby zrobić ich 1 mol. Wynik to prawie 0,2 miliardów milionów lat. Nie tego szukaliśmy.

Wreszcie postanowiliśmy sprawdzić, ile kropek na sekundę musiałby robić każdy mieszkaniec Ziemi przez sto lat bez przerwy, abyśmy razem zrobili 1 mol kropek. Wynik: 27143 kropki na sekundę. Wynik namacalny i możliwy do wyobrażenia. Dobrze też pokazuje, jak wielką jednostką jest mol!

Po wykładzie uczestnicy mieli możliwość ułożenia krzyżówki z hasłem “Światowy Dzień Mola i opisami do każdego wyrazu. Uczniowie, którzy poradzili sobie z zadaniem najlepiej i w wyznaczonym czasie, otrzymali ciekawe nagrody.

Konrad Trokowski

Skip to content