Praktyczna chemia: naturalne wskaźniki kwasowo-zasadowe w twórczości filmowej naszych uczniów

Akurat na końcówkę nauczania zdalnego i początek powrotu do nauki stacjonarnej wypadły nam tematy o wskaźnikach kwasowo-zasadowych zarówno w liceum, jak i w szkole podstawowej. To świetny moment na realizację kolejnego już domowego zadania dodatkowego, w którym uczniowie za pomocą filmiku edukacyjnego udowadniali działanie naturalnych wskaźników pH znalezionych we własnych domach. Najczęstszym wyborem była herbata, ale uczniowie sięgali też po kawę i roślinne wywary.

Wskaźniki kwasowo-zasadowe to substancje chemiczne, które są wrażliwe na zmiany pH roztworów, w których się znajdują i charakteryzują się różnymi barwami w roztworze o odczynie kwasowym, obojętnym i zasadowym. Szkolnymi przykładami tych związków chemicznych są: oranż metylowy, fenoloftaleina i uniwersalne papierki wskaźnikowe. Ich działanie z powodzeniem sprawdzamy na lekcjach chemii. Nazwy tych związków są jednak czysto naukowe i abstrakcyjne dla uczniów, co nie sprzyja prawidłowemu przełożeniu wiedzy szkolnej na życiową praktykę.

Co ważne, najwięcej wiedzy, umiejętności i frajdy uczniowie wynoszą jednak z własnoręcznego eksperymentowania. Nauczanie chemii bez doświadczeń to jak nauka pływania bez wody: można, ale po co? Eksperyment w formie pokazu na lekcji wykonany przez nauczyciela lub przez uczniów pod kierunkiem nauczyciela stanowi nieodzowny i niezwykle potrzebny środek dydaktyczny, zwłaszcza po kolejnym kilkutygodniowym nauczaniu zdalnym.

Wiadomo, że nie we wszystkich działach chemii znajdziemy doświadczenia i nie każde jesteśmy w stanie wykonać w warunkach szkolnych. Istnieje jednak bogata lista eksperymentów możliwych do realizacji zarówno w trakcie lekcji, jak i w warunkach domowych po ścisłej instrukcji nauczyciela.

W czasie moich zajęć coraz częściej, a właściwie zawsze gdy jest to możliwe, stosuję technikę doświadczeń w małej skali. W tej metodzie objętości odczynników chemicznych nie mierzy się w mililitrach, ale w kroplach, a doświadczenia wykonywane są często na stole przykrytym plastikową koszulką z białą kartką. Dzięki zużyciu bardzo niewielkich ilości odczynników, chemia w małej skali nie generuje dużych kosztów ani odpadów przy zachowaniu pełnej wartości merytorycznej i poznawczej doświadczenia chemicznego.

Pomysł zaczerpnąłem od Finów i Kanadyjczyków, dla których istotą edukacji jest własne doświadczenie ucznia. Szkoła w Finlandii i Kanadzie wypełniona jest projektami uczniowskimi, których realizacja jest obowiązkowa dla wszystkich. W Polsce mogę bazować tylko na chęciach najbardziej zaangażowanych uczniów, których, na szczęście, w Długoszu nie brakuje!

Kilkunastu uczniów podjęło się zadania znalezienia i przetestowania naturalnych substancji spożywczych jako wskaźników kwasowo-zasadowych. Rolę roztworów o różnych odczynach najczęściej pełniły: ocet, woda i roztwór sody lub mydła. Uczniowie zaprezentowali kreatywne podejście do tematu i nakręcili ciekawe, amatorskie filmiki edukacyjne. Zapraszam zatem do oglądania!

Konrad Trokowski

Zofia Małachowska (2a) i Jakub Filipiak (2a): drive.google.com/file/d/1_N7gD0DaC06ETXJA251FkDxxzpyaAe8n/view

Amelia Skibińska (8a) i Natalia Ziółkowska (8a): www.youtube.com/watch?v=F_cXELeiN0I

Marta Skupniewicz (8a) i Amelia Śmiłowicz (8a): www.youtube.com/watch?v=b_MrRwZcv_Q

Antonia Wróbel (8c): www.youtube.com/watch?v=2MYA3sDu07A

Zuzanna Kucharska (8c): www.youtube.com/watch?v=jvfxNQ0xxXE

Zuzanna Górczyńska (8c): www.youtube.com/watch?v=km48bBkD7Js

Adam Lewandowski (8a): www.youtube.com/watch?v=LRzlg_JceUY

 

Skip to content