W piątek 21. marca gościliśmy w naszej szkole pracowników IPN z delegatury w Bydgoszczy. Spotkanie, które składało się z części merytorycznej, źródłoznawczej i warsztatowej, poprowadziła dr Katarzyna Maniewska.
Celem zajęć było przybliżenie uczniom z klas licealnych, ale i ósmych SP, postaci Piotra Bartoszcze i wkładu rodziny Bartoszcze w rozwój niezależnego ruchu chłopskiego w okresie PRL.
Młodzież mogła zapoznać się z mechanizmami terroru władz komunistycznych wobec niezależnych struktur opozycyjnych, w tym NSZZ Rolników Indywidualnych.
Warto dodać, że mimo początkowych trudności i blokowania inicjatywy przez władze, NSZZ RI „Solidarność” został zarejestrowany 12. maja 1981 r., a zdelegalizowany po wprowadzeniu stanu wojennego. Prawo do działania odzyskał dopiero w kwietniu 1989 roku.
Piotr Bartoszcze znalazł się w zainteresowaniu Służby Bezpieczeństwa PRL już pod koniec lat 70-tych XX w. W aktach sprawozdawczych bydgoskiej bezpieki odnotowano jego działalność, m.in. w manifestacji zorganizowanej 12 lutego 1981 r. przez NSZZ „Solidarność Chłopską” pod Pomnikiem Powstańców Wielkopolskich w Inowrocławiu.
Po wprowadzeniu stanu wojennego ukrywał się wraz z ojcem i bratem, ale po kilku miesiącach został schwytany oraz osadzony we wrześniu 1982 r. w Ośrodku Odosobnienia we Włocławku-Mielęcinie, gdzie przebywał do listopada.
7 lutego 1984 r. Piotr Bartoszcze swoją Syreną Bosto rozwoził kolejne numery nielegalnych ulotek (tzw. bibuły). Nie dotarł do domu, następnego dnia rano jego uszkodzony samochód znalazł jeden z sąsiadów i powiadomił rodzinę. Dzień później ciało Piotra odnaleziono w studzience melioracyjnej.
Wszystkich okoliczności śmierci Piotra Bartoszcze i jej ewentualnych sprawców nie udało się ustalić. Pierwsze śledztwo umorzono w 1984 r., drugie w 1995 r.
We września 2016 pion śledczy IPN, po dokonaniu ponownej analizy sprawy, podjął decyzję o wznowieniu postępowania, uznając, że do śmierci ludowego działacza przyczyniły się osoby trzecie, co wskazuje na zabójstwo. 21. października 2019 r. postępowanie w sprawie śmierci Piotra Bartoszcze zostało umorzone ze względu na niewykrycie sprawców.
W roku 2006 prezydent Lech Kaczyński odznaczył pośmiertnie Piotra Bartoszcze Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
Jestem przekonana, że z dzisiejszego wydarzenia Długoszacy wynieśli cenną wiedzę, ale i zostali zachęceni do poznawania historii naszego regionu (być może mało znanej, ale niezwykle ciekawej).
Warsztaty były doskonałym uzupełnieniem części merytorycznej i dały uczniom możliwość wykazania się kreatywnością i wyobraźnią.
Anna Baranowska
